Artykuły

Artykuły, z których skorzystają nie tylko pacjenci, ale także farmaceuci chcący zgłębić lub utrwalić wiedzę na temat ziół.

02.07.2019

Co to jest kamica nerkowa?

 W początkowej fazie nie daje praktycznie żadnych objawów, a niepokojące sygnały pojawiają się dopiero w momencie, kiedy kamienie utrudnią lub całkowicie zablokują odpływ moczu. Mowa o kamicy nerkowej, chorobie urologicznej, która zdaniem lekarzy dotyczy coraz większej liczby osób. Sprawdźmy, co dokładnie ją wywołuje, jakie są rodzaje tego schorzenia, a także, jakie metody leczenia może zaoferować nam współczesna medycyna.

Skąd się biorą kamienie nerkowe?

Jak już wspomniano, kamica nerkowa stanowi schorzenie charakteryzujące się przede wszystkim występowaniem złogów, nazywanych potocznie kamieniami, które składają się z substancji chemicznych nierozpuszczalnych w moczu. Tak naprawdę istnieje bardzo wiele przyczyn tworzenia się tego rodzaju zmian w obrębie układu moczowego. Zalicza się do nich między innymi:

  • wrodzone oraz nabyte wady anatomiczne, które mogą przyczyniać się do zastoju moczu w drogach moczowych,
  • płeć, gdyż schorzenie to znacznie częściej jest diagnozowane u płci męskiej, niż żeńskiej,
  • czynniki genetyczne, ponieważ wielu pacjentów wskazuje na istnienie kamicy nerkowej w wywiadzie rodzinnym,
  • zaburzenie gospodarki jonowo-metabolicznej,
  • dietę obfitującą w pokarmy białkowe, które przyczyniają się do zakwaszenia moczu, tworząc dogodne warunki do rozwoju złogów,
  • niedobór związków odpowiedzialnych za przeciwdziałanie tworzeniu się kamieni,
  • hiperkalciurię, która polega na zwiększonym wydalaniu wapnia wraz z moczem,
  • hiperoksalurię, schorzenie charakteryzujące się wzmożonym oddawaniem szczawianu z moczem.

Tak naprawdę nie udało się do tej pory wyjaśnić procesu powstawania kamicy nerkowej. Wiadomo natomiast, że istotny wpływ na rozwój tej choroby urologicznej ma przesycenie moczu określonymi substancjami chemicznymi, których nadmiar może sprzyjać tworzeniu się złogów. Zwykle są to szczawiany, ale nie tylko, gdyż do wzrastania kamieni przyczynia się także wapń oraz kwas moczowy.

Jakie wyróżnia się rodzaje kamicy nerkowej?

Biorąc pod uwagę substancje chemiczne, z których tworzą się złogi w obrębie dróg moczowych, można wymienić następujące typy tego kamicy:

  • moczanową, która zwykle rozwija się na skutek wytrącania się złogów ze wspomnianego już wyżej kwasu moczowego, będącego jednym z finalnych produktów przemiany materii,
  • fosforanową, stosunkowo rzadko rozpoznawaną, której przebieg wiąże się najczęściej z zaniedbaną lub niewłaściwie leczoną infekcją toczącą się w obrębie układu moczowo-płciowego,
  • szczawianową, wywoływaną odkładaniem się w drogach moczowych dużych ilości szczawianów, związków charakteryzujących się trudną rozpuszczalnością w moczu,
  • cystynową, która najczęściej ma niewiele wspólnego z jadłospisem, czy stylem życia pacjenta, gdyż w zdecydowanej większości przypadków jest wywoływana przez stosunkowo rzadkie, uwarunkowane genetycznie schorzenie polegające na wydzielaniu razem z moczem dużych ilości cystyny, aminokwasu zawierającego w swoim składzie siarkę,
  • struwitową, która u wielu pacjentów współwystępuje z infekcją dróg moczowych wywołaną przez bakterie ureazo dodatnie.

Natomiast, jeśli weźmiemy pod uwagę lokalizację złogów, możemy wyróżnić kamicę:

  • nerkową, związaną z powstawaniem złogów w okolicy nerek,
  • wielomiejscową, z którą mamy do czynienia w sytuacji, kiedy kamienie uformują się w kilku miejscach równocześnie (np. w obrębie moczowodów, nerek i pęcherza moczowego),
  • moczowodową, spowodowaną wytrącaniem się złogów w pobliżu moczowodów,
  • pęcherza żółciowego, która wiąże się z powstawaniem kamieni w drogach żółciowych.

Jakie są objawy kliniczne kamicy nerkowej?

Jak już zaznaczono na samym początku, kamica nerkowa jest schorzeniem urologicznym, które w początkowej fazie nie daje praktycznie żadnych symptomów. Stąd też przeważająca większość pacjentów dowiaduje się o kamieniach znajdujących się w obrębie układu moczowego zupełnie przypadkiem, np. podczas badania obrazowego jamy brzusznej. W zaawansowanej fazie może natomiast dochodzić do napadów tzw. kolki nerkowej, która stanowi następstwo utrudnionego lub zablokowanego odpływu moczu. W sytuacji, kiedy złogi dają o sobie znać, zwykle pacjenci skarżą się na dolegliwości bólowe w okolicy lędźwiowej, które mogą promieniować do podbrzusza, czy pachwin. To, co jest dość charakterystyczne dla tej choroby, to dodatni objaw Goldflama, który występuje u większości osób ze schorzeniami nerek. Jest on bardzo często rozpoznawany w przypadku wyżej wspomnianej kolki nerkowej,  a jest związany ze wzmożonym napięciem mięśni zlokalizowanych po stronie kolki. Ponadto do typowych objawów mogących wskazywać na kamicę nerkową należy zaliczyć krwiomocz, częstomocz, wymioty oraz podwyższoną ciepłotę ciała.

W jaki sposób lekarz stawia diagnozę?

Kamica nerkowa jest jednym z trudniejszych do zdiagnozowania schorzeń urologicznych, zwłaszcza że w początkowej fazie może nie dawać żadnych objawów lub jej symptomy są mało specyficzne. Większość pacjentów zgłasza się do lekarza dopiero w momencie, kiedy dojdzie do ataku kolki nerkowej, ostrego i nagłego bólu wywołanego przez przemieszczający się kamień. Specjalista po zebraniu dokładnego wywiadu zwykle zleca dodatkowe badania diagnostyczne, które pozwalają nie tylko rozpoznać substancje chemiczne znajdujące się w moczu, ale także ocenić wielkość i położenie złogów, stopień zastoju moczu itp. Poza badaniem laboratoryjnym krwi obejmującym morfologię oraz podstawowe wskaźniki biochemiczne dotyczące składników osocza w postawieniu diagnozy przydatne jest przeglądowe zdjęcie RTG jamy brzusznej, a także badanie ultrasonograficzne dróg moczowych, które pozwala na dokładną ocenę powstałych złogów. Ponadto w diagnostyce kamicy nerkowej coraz częściej jest wykorzystywana urografia, która polega na wykonaniu serii badań RTG mających na celu skontrolowanie układu moczowego, zlokalizowanie kamieni oraz zapoznanie się z budową moczowodów, pęcherza moczowego itp. W niektórych przypadkach specjaliści dodatkowo zlecają przeprowadzenie wielowarstwowej, spiralnej tomografii komputerowej, która daje możliwość precyzyjnego zlokalizowania złogów.

Jakie są metody leczenia kamicy nerkowej?

W sytuacji, kiedy mamy do czynienia z kamieniem sporych rozmiarów, który nie może zostać wydalony samodzielnie lub kamica nerkowa może prowadzić do upośledzenia funkcji układu moczowego, wówczas zwykle stosowane jest leczenie zabiegowe. Dzięki postępowi medycyny na chwilę obecną coraz większą popularnością cieszą się zabiegi o małym stopniu inwazyjności, które mogą stanowić doskonałą alternatywę dla tradycyjnych operacji chirurgicznych. Jedną z takich metod jest, chociażby litotrypsja falą uderzeniową generowaną pozaustrojowo, która polega na rozbijaniu kamieni nerkowych przy wykorzystaniu ultradźwięków. W tego rodzaju terapii zwykle są stosowane fale elektromagnetyczne lub elektrohydrauliczne, a niekiedy także piezoelektryczne. Ponadto w leczeniu zabiegowym tego schorzenia urologicznego wykorzystuje się także ureterorenoskopię, która jest zabiegiem endoskopowym związanym ze wziernikowaniem układu moczowego za pomocą specjalistycznego endoskopu. Poza leczeniem zabiegowym kamica nerkowa może być także leczona metodami zachowawczymi, które polegają przede wszystkim na podejmowaniu działań nieoperacyjnych, w tym między innymi na podawaniu pacjentowi odpowiednich środków farmakologicznych sprzyjających rozpuszczaniu lub samodzielnemu wydaleniu złogów utworzonych w obrębie układu moczowego. Zwykle są to niesteroidowe leki przeciwzapalne oraz rozkurczowe, w których składzie znajdują się takie substancje czynne jak drotaweryna, papaweryna, czy butylobromek hioscyny. Kuracja wspomagająca wydalenie lub rozpuszczenie kamieni może też polegać na podawaniu alfa-blokerów takich jak tamsulozyna, które ułatwiają się pozbycie złogu i przyczyniają się do zredukowania częstotliwości napadów kolek nerkowych. Leczenie zachowawcze może również obejmować przyjmowanie leków bez recepty, dostępnych w postaci tabletek, kapsułek, czy proszków do sporządzania roztworów doustnych. Jednym z takich preparatów jest, chociażby Fitolizyna, która zawiera składniki o właściwościach moczopędnych, przeciwbólowych i przeciwzapalnych. W składzie tego typu produktów można znaleźć nie tylko substancje, które wykazują działanie moczopędne, ale także przyczyniające się do uregulowania równowagi koloidowo-krystaloidowej, zmniejszając tym samym ryzyko powstawania kamieni moczowych.

Podsumowanie

Kamica nerkowa jest schorzeniem podstępnym i jednocześnie dość trudnym do rozpoznania, gdyż bardzo często nie daje żadnych objawów. Zwykle daje o sobie znać w zaawansowanej fazie silnym, promieniującym bólem, który przez kobiety jest porównywany do boleśniejszego od bólu porodowego. Na szczęście choroba ta może być skutecznie leczona za pomocą metod mało inwazyjnych, gwarantujących bezpieczeństwo oraz szybki powrót do zdrowia

Poznaj

Nasze marki

SylimarolUroseptFlexidermEssylimar