Artykuły

Artykuły, z których skorzystają nie tylko pacjenci, ale także farmaceuci chcący zgłębić lub utrwalić wiedzę na temat ziół.

19.06.2020

Leki bez recepty – jak działają, czym różnią się od suplementów diety?

Na rynku znajdziemy wiele grup preparatów farmaceutycznych: leki na receptę, leki OTC, suplementy diety, wyroby medyczne, dermokosmetyki i wiele innych. Różnią się one nie tylko statusem rejestracji, ale także przeznaczeniem, potencjalnym działaniem i właściwościami składników. Jakie warunki musi spełniać preparat, aby mógł zaliczać się do grupy leków dostępnych bez recepty? Wyjaśniamy.

Leki OTC – czym są?

Leki OTC (od angielskiego skrótu „over the counter”, co oznacza „w wolnym obrocie”) to specjalistyczna nazwa na preparaty farmaceutyczne potocznie określane jako „leki dostępne bez recepty”.

Aby preparat otrzymał status leku, musi przejść szczegółowe wymagane prawnie procedury i badania. W toku tych badań musi zostać udowodniona ich skuteczność w leczeniu określonych chorób oraz bezpieczeństwo ich stosowania. Leki dostępne bez recepty to najczęściej preparaty zawierające substancje czynne o określonym potwierdzonym działaniu leczniczym, jednak w mniejszej dawce i o słabszym działaniu niż w przypadku leków wydawanych z przepisu lekarza. Tak jak leki wydawane na receptę, także leki OTC mogą wywoływać działania niepożądane. Aby produkt leczniczy mógł zostać dopuszczony do obrotu jako lek OTC, musi być bezpieczny w ściśle limitowanym czasie stosowania (zwykle do 3 lub 5 dni) w konkretnych, łatwych do samozdiagnozowania przez pacjenta dolegliwościach. Kryteria dostępności produktów leczniczych wydawanych bez recepty są definiowane przez WHO oraz w Europie przez EMA.

Dopuszcza się stosowanie leków bez recepty bez konsultacji lekarskiej, choć czasami są one zalecane przez specjalistów przy pierwszych objawach choroby lub wspomagająco w okresie rekonwalescencji. Zwykle zaleca się przyjmowanie leków OTC wyłącznie przez okres 5 dni. Jeśli w tym czasie nie nastąpi poprawa, wówczas należy udać się po poradę do lekarza.

Drugą grupę stanowią leki bez recepty, które stosuje się wspomagająco w okresie powrotu do zdrowia po przebyciu ciężkich chorób. Sylimarol® Vita 150 (https://www.herbapol.poznan.pl/pl/produkty/sylimarol-vita-150) to lek OTC, które zaleca się do stosowania w stanach rekonwalescencji po toksyczno-​metabolicznych uszkodzeniach wątroby oraz w niestrawności (wzdęcia, odbijania) po spożyciu ciężko strawnych pokarmów. Aby osiągnąć założony efekt leczniczy, preparat należy stosować systematycznie przez ok. 2-4 tygodni. Jeśli dolegliwości nasilą się lub nie ustąpią należy skontaktować się z lekarzem, który może przedłużyć leczenie do np. 6 miesięcy.

Leki bez recepty – kto i jak może stosować?

Każdy preparat farmaceutyczny ma wyznaczoną określoną dzienną dawkę lub porcję do stosowania. Przez zażyciem jakiegokolwiek preparatu warto najpierw zapoznać się z ulotką oraz informacjami na opakowaniu. To szczególnie ważne w przypadku leków, w których w ulotce opisane są m.in. wskazania i przeciwwskazania, długość czasu i sposób zażywania oraz grupy, dla których lek może być stosowany (oraz odpowiednie dla nich dawkowanie).

Zwróćmy uwagę na przedział wiekowy, od którego można stosować preparat. Wiele leków, także tych dostępnych bez recepty, może być zażywany przez osoby dorosłe i dzieci powyżej 12. roku życia. W takiej sytuacji szukajmy leków bez recepty przeznaczonych typowo dla dzieci – z mniejszą dawką i w postaci łatwiejszej dla nich do przyjęcia (np. smacznego syropu). Jednak i w tym przypadku dokładnie przeczytajmy ulotkę przez podaniem, bowiem wiele preparatów można stosować u dzieci od 3. roku życia.

Leki a suplementy diety – czy to to samo, czym się różnią?

Choć obie grupy preparatów są dostępne w aptekach i drogeriach, to mają one zupełnie inne przeznaczenie i właściwości. Podobieństwo postaci (np. kapsułki, tabletki) powoduje, że wiele osób kojarzy suplementy jako zamienniki leków. A to zupełnie błędne przekonanie.

Suplement diety to produkt klasyfikowany jako produkt spożywczy, który w składzie ma substancje odżywcze (takie jak: witaminy, składniki mineralne, surowce roślinne, itp.). Przeznaczeniem stosowania preparatu jest uzupełnienie niedoborów żywieniowych, a więc jak sama nazwa wskazuje – suplementacja codziennej diety.

Warto zapamiętać, że uzupełnienie niedoborów witamin czy składników mineralnych ma na celu powrót organizmu do równowagi zdrowotnej. Stosowanie suplementacji może więc zmniejszyć ryzyko rozwoju niektórych chorób. Jeśli wyniki badań laboratoryjnych wskazują na niedobór konkretnych substancji w organizmie, wówczas lekarz może zalecić stosowanie określonych suplementów diety, by te braki wyrównać.

Zalecane jest także sięganie po suplementy w sytuacji zwiększonego zapotrzebowania na określone składniki odżywcze, np. w czasie ciąży, przy intensywnym wysiłku fizycznym czy w okresie rekonwalescencji. Warto jednak za każdym razem o zasadność stosowania i zalecane dzienne porcje zapytać lekarza.

Pamiętajmy, że stosowanie suplementów diety nie wywiera konkretnego działania leczniczego. Są preparatami spożywczymi, które mają uzupełniać niedobory określonych składników w diecie. Z medycznego punktu widzenia nie są więc lekami, nie mają udowodnionej skuteczności leczniczej. Ta grupa preparatów w procesie rejestracyjnym jest objęta znacznie mniejszym zakresem badań niż w przypadku leków.

Pamiętajmy, że leki i suplementy diety to dwie grupy preparatów o różnym przeznaczeniu. Leki mają wywołać określony skutek leczniczy w przebiegu choroby, a zawarte w ich substancje czynne mają potwierdzone właściwości lecznicze. Z kolei przeznaczeniem suplementów diety jest uzupełnienie niedoborów żywieniowych, z założenia mają pomóc w otrzymaniu organizmu w dobrej kondycji. Znając to rozróżnienie, wiemy, po jakie preparaty sięgnąć z aptecznych lub drogeryjnych półek.

Leki dostępne bez recepty to preparaty o udowodnionym określonym wpływie na organizm. Pamiętajmy o tym. Będą skuteczne i bezpieczne jeśli będziemy trzymać się zaleceń lekarza lub rekomendacji z ulotki. Mogą być niebezpieczne dla zdrowia gdy będą stosowane niewłaściwie, zbyt długo lub w nieodpowiednich dawkach.

Poznaj

Nasze marki

SylimarolUroseptFlexidermEssylimar